doctor

facebook: I ♥ doctor blog
twitter: @DoctorMisha

Crnogorski Krim - Sutorina !

misha | 07 Februar, 2015 15:00

Crnogorski Krim - Sutorina !

Onako kako su Sovjetski komunisti 1954. godine administrativno poklonili ruski Krim Ukrajini, u okviru SSSR-a, tako su i Jugoslovenski komunisti 1947. godine poklonili bosanskohercegovačku Sutorinu Crnoj Gori, u okviru SFRJ. (Sličnu paralelu sam povukao i u slučaju "srpskog Krima" - severnog Kosova, u postu Srbija u krimskom tamnom vilajetu.) Rusija je 2014. vratila Krim u svoj državni sastav. Može li i Bosna i Hercegovina vratiti Sutorinu?

Sutorina se do maja 1947. nalazila u sklopu NR Bosne i Hercegovine, ali je usmenim dogovorom između crnogorskih (Blažo Jovanović i Milovan Đilas) i bosanskohercegovačkih (Avdo Humo i Đuro Pucar Stari) komunista dodeljena NR Crnoj Gori, zajedno sa selima Igalo, Sušćepan, Prijevor, Ratiševina i Kruševice, čija ukupna površina iznosi 75 km². Pre toga je NR Bosna i Hercegovina u području Sutorine imala izlaz na Jadransko more i na bokokotorski zaliv u dužini od 7 kilometara obale. Tačnije, Sutorina je tada "razmenjena" sa CG za oblast Lovišta na Sutjesci, koje je pripalo BiH.

Do te 1947. godine Bosna i Hercegovina je dakle imala dva izlaza na more. Osim Neuma, u području Sutorine BiH je imala sedam kilometara morske obale. Sutorinu i Neum su Bosni i Hercegovini (tačnije Otomanskom carstvu) još 1718. godine poklonili Dubrovčani. Oni su to uradili kako se ne bi graničili s Mletačkom republikom! Ovo je potvrđeno Berlinskim kongresom (Sutorina kao deo BiH, pod Austrougarskom upravom), o čemu svedoče katastarske karte iz 1878. godine. Granica BiH i Crne Gore u predelu Sutorine nakon Drugog svetskog rata najverovatnije je utvrđena usmenim dogovorima tadašnjih komunističkih moćnika. Nezvaničnim dogovorom u jednom telefonskom razgovoru partijskih drugova- BiH je ostala bez Sutorine i time bez izlaza na otvoreno more. (Koliko je važan direktan pristup međunarodnim vodama svedoči i višedecenijski spor Hrvatske i Slovenije oko Piranskog zaliva, od 1991. do 2014. godine, koji je rešen tek nakon međunarodne arbitraže kojom je odblokiran (2008./09.) Hrvatski put u EU i kojom je Slovenija dobila (prošle, 2014. godine) pristup međunarodnim vodama.)

 

Zanimljiv podatak - Prema popisu iz 2003. godine u naselju Sutorina živi 478 punoletnih stanovnika: 66,22% Srba, 21,74% Crnogoraca, 0,82% Hrvata...

Kako je Sutorina izašla iz Trebinjskog sreza i BiH? 1937. godine je tadašnja država bila podeljena na devet banovina, da bi se eliminisale nacionalno-istorijske teritorije. Napravljeno je osam banovina po rekama i jedna primorska (u Splitu). Jedna od ovih banovina je bila Zetska banovina, po reci Zeti u Crnoj Gori. U tu banovinu su pored teritorije Crne Gore, definisane Berlinskim kongresom, ušli Trebinjski srez i Dubrovački srez. Ministar unutrašnjih poslova Kraljevine Jugoslavije je tada doneo uredbu sa zakonskom snagom da se u okviru jedne banovine može neka opština prebaciti iz jednog sreza u drugi srez. Tako je iz Trebinjskog sreza u Bokokotorski srez prebačena primorska opština u kojoj su bile dve katastarske opštine, Kruševica i Sutorina. Kada su 1945. konstituisane federalne jedinice, Bosna i Hercegovina ulazi u Demokratsku Federativnu Jugoslaviju u granicama Berlinskog kongresa. Međutim, Crna Gora je u tišini zadržala te dve katastarske opštine.

Dve godine kasnije bosanskohercegovačke teritorije Sutorina, Igalo i Njivice ustupljene su internim dogovorom Crnoj Gori, a zauzvrat BiH je dobila crnogorsku teritoriju istočno od reke Sutjeske- Maglić, Kruševo i Vučevo. Prvi dokumentovani zapis o Sutorini u sastavu Crne Gore pojavio se u maju 1947. godine, Zakonom o administrativno-teritorijalnoj podeli Crne Gore. Tada je Hercegnovskom okrugu pripala opština Igalo, u koju su ušla naselja Sutorina, Sušćepan, Prijevor i Ratiševina.

Međutim, Parlament BiH nikad nije ustupio ovu oblast Crnoj Gori, a raspadom Jugoslavije je došlo do jedne vrlo komplikovane situacije jer je tada Sutorina bila pod pravnim okriljem Crne Gore. Problem je u tome što Crna Gora nije došla do vlasništva nad Sutorinom na pravni način. U Trebinju se danas ne mogu naći nikakvi dokumenti koji bi dokazali da je iz Trebinjskog sreza u Bokokotorski srez prebačena primorska opština u kojoj su bile dve katastarske opštine. Dogovor o Sutorini nikad nije potvrđen u parlamentima republika i ili tadašnjoj saveznoj skupštini. Sa pravnog aspekta Bosna i Hercegovina, koja je ušla sa svojim granicama, definisanim na Berlinskom kongresu, u Jugoslaviju, treba i da izađe u tim granicama. Uostalom, u avnojskim granicama (iz 1943.) je BiH i priznata 1992. godine...

U Parlamentu Bosne i Hercegovine ponovo je pokrenuto pitanje razgraničenja sa Crnom Gorom. Sarajevo preispituje već usaglašeni ugovora o granici sa Podgoricom, podnošenjem rezolucije o Sutorini kojom se traži da ta primorska teritorija bude vraćena u sastav Bosne i Hercegovine. Nema prekrajanja nekadašnjih republičkih granica, kategorični su Crnogorci, koji upozoravaju da je otvaranje pitanja granica destruktivno i opasnije po BiH nego po CG! Balkanska "igra međa" se nastavlja...

 

Srpsko more - Povratkom Sutorine Trebinju, Hercegovina (tačnije Republika Srpska) dobija izlaz na otvoreno more

Herceg Novi grade od skalina

misha | 01 Februar, 2015 12:20

Herceg Novi grade od skalina

U Herceg Novom sam prvi put letovao 2012. godine. Kada smo sišli niz gotovo bezbroj strmih kamenih stepenica (skalina) i uskih uličica od autobuske stanice do gradske luke i mora, na Škveru sam osetio neku čudnu energiju. Neko neobjašnjivo osećanje. Kao déjà vu. Kao da sam tu već ranije bio. Kao da sam tu nekada živeo. Kao da sam stigao kući...

Panorama Herceg Novog oduzima dah - "Danas sam pun neke Španije, triput sam živeo tamo. Sumnjaš u živote ranije? Ako, smej se samo...", Đorđe Balašević

Herceg Novi je jedini grad gde naš narod i danas živi uz more. Grad večnog zelenila, sunca i stepenica, kako ga je opisao Nobelovac Ivo Andrić. Ušuškan između mora i brda, mesto čija se magija uvek iznova može doživeti, mesto koje ima dušu. Stalno mi je u mislima. Često, kad zatvorim oči, hodam ovim prelepim sunčanim gradom od skalina; Uživam u čarobnom plavetnilu mediterana; Osećam čak i miris morske soli... Znam da ću nekada živeti tamo. U budućnosti. Možda i u nekom narednom životu. Opet.

 
Accessible and Valid XHTML 1.0 Strict and CSS
Powered by blog.rs - Design by BalearWeb